Język „Historii żółtej ciżemki”
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Jedną z ważniejszych warstw utworu jest bogaty język, jaki zastosowała Antonina Domańska. Wielogłosowość, liczne stylizacje powodują, że w pełni oddaje on klimat średniowieczny, przenosi nas w odległe wieki średnie.

Przede wszystkim autorka używa słownictwa staropolskiego i gwarowego. Przykładowo: „garnek z jagłami” to garnek z kaszą jaglaną, popularnym daniem w ówczesnej Polsce, „miesiąc” to staropolskie określenie księżyca, „dawaj pozór” znaczy tyle, co doglądaj, pilnuj. Inne przykłady: „skiełznąć”, co oznacza pośliznąć się, „obiadować”, czyli jeść obiad, przeziębły – „zmarznięty”, „statki” – naczynia. Gwarą mówią przede wszystkim ludzie mieszkający na wsi, nawet ich imiona odbiegają od poprawnej wymowy (Walanty zamiast Walenty). Do gwary krakowskiej nawiązuje powiedzenie „Cie wy!”, które stanowi skrót od zwrotu „Widzicie wy!”. Oprócz języka staropolskiego i gwary autorka stosuje dawną gramatykę, co widać np. w zwrotach: „Pamiętajże se, coś sam powiedział […]”, „odkądem tu był”.

Ponadto w powieści mamy przykłady występowania słownictwa specjalistycznego. Autorka opisuje mariacki tryptyk, czyli płaskorzeźbę złożona z trzech części; wspomina kroksztyny – rzeźbione podpórki, predellę - podstawę nastawy ołtarzowej w postaci skrzyni spoczywającej na mensie, mensę – kamienny stół do odprawiania mszy, czy ankry - żelazne klamry spinające mur i belki. Innym specjalistycznym słownictwem są wyrażenia związane z wojskiem. W powieści odnajdziemy takie słowa, jak: janczarowie, roty, basza, buńczuk, starszy aga.


Mamy także do czynienia ze zwrotami łacińskimi. Trzeba pamiętać, że we współczesnej Europie to właśnie łacina była najbardziej popularnym językiem, którym posługiwali się wszyscy uczeni i duchowni. Autorka przywołuje takie wyrażenia, jak: ab ovo – „od jaja”, od początku, prologos – prolog, wstęp, a także Laudetur Jesus Christus – niech będzie pochwalony Jezus Chrystus czy Te Deum laudamus! – Ciebie, Boże chwalimy. Collegium Maius to najstarsza cześć Uniwersytetu Jagiellońskiego, wykonywane przez Wawrzka salto mortale to śmiertelny skok, cyborium to naczynie w kształcie pucharu, służące do przechowywania hostii, a kordiał to orzeźwiający i wzmacniający napój. Ponadto pojawiają się wyrazy z języka włoskiego np. antykamera, czyli przedsionek.

strona:   - 1 -  - 2 - 


  Dowiedz się więcej
1  Losy Wawrzka Skowronka
2  Historia żółtej ciżemki - cytaty
3  „Historia żółtej ciżemki” - miejsce i czas akcji



Komentarze
artykuł / utwór: Język „Historii żółtej ciżemki”






    Tagi: