Historia żółtej ciżemki - opracowanie
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki

Geneza „Historii żółtej ciżemki”

Historia żółtej ciżemki” nie była pierwszym utworem sięgającym do zamierzchłych czasów napisanym przez Antoninę Domańską. Wcześniej powstały już „Krysia Bezimienna” oraz „Paziowie króla Zygmunta”. Powód napisania powieści historycznej z końca XV wieku autorka wyjaśnia we wstępie – „1489-1867”. Wspomina, że w 1867 roku przystąpiono do gruntownej konserwacji ołtarza Wita Stwosza w kościele... więcej



Historia żółtej ciżemki – plan wydarzeń

1. Odnalezienie żółtej ciżemki podczas renowacji ołtarza Wita Stwosza. 2. Problemy wychowawcze Barbary i Wojciecha Skowronków z synem Wawrzkiem. 3. Wspomnienia organisty Walentego o bitwie pod Warną. 4. Nieuwaga Wawrzka spowodowana rzeźbieniem Jaszczurki. 5. Ucieczka chłopca przed parobkami proboszcza. 6. Schronienie na drzewie. 7. Posilenie się miodem dzikich pszczół. 8. Rozpacz Wawrzusia. 9. Dźwięk kościelnych dzwonów. 10. Spotkanie z... więcej



„Historia żółtej ciżemki” - skrócony plan wydarzeń

1. Nieporadność ośmioletniego Wawrzusia z powodu rzeźbiarskiej pasji. 2. Zagubienie chłopca w puszczy. 3. Spotkanie Wawrzka z pielgrzymem i wykrycie złodzieja. 4. W niewoli u wiłów. 5. Dotarcie chłopca z Poręby do Krakowa. 6. Służba malca u Jana Długosza. 7. Praktyki Wawrzusia u Wita Stwosza. 8. Przypadkowe spotkanie z Jaśkiem z Poręby. 9. Wyprawa Wawrzusia do Wilna. 10. Wykrycie siedziby Czarnego Rafała. 11. Wycieczka Jaśka i Wawrzka do... więcej



„Historia żółtej ciżemki” - miejsce i czas akcji

Akcja powieści Domańskiej rozpoczyna się we wsi Poręba, która otoczona od zachodu i północy puszczą, okolona rzeką. Z tego miejsca swą wędrówkę rozpoczyna ośmioletni Wawrzuś Skowronek. Udaje mu się dojść do pewnej miejscowości z rynkiem, skąd porywa go rodzina wędrownych wiłów, czyli kuglarzy. Po ucieczce przez Pisary i Balice chłopak dochodzi do Krakowa. Tam spędzi kolejne dziesięć lat. Kraków w powieści pokazany jest jako miasto... więcej



Problematyka „Historii żółtej ciżemki”

Powieść Antoniny Domańskiej „Historia żółtej ciżemki” przenosi czytelnika w czasy późnego średniowiecza do Polski z II połowy XV wieku. Ówczesna Rzeczpospolita to silny kraj liczący się w Europie, a dynastia Jagiellonów rządzi nie tylko w Polsce. Kraj wydaje się szybko rozwijać, a wszystkie stany są zadowolone. Wojska polskie odnoszą także sukcesy militarne, o czym świadczy scena powrotu królewicza Olbrachta z udanej wyprawy... więcej



Główne wątki „Historii żółtej ciżemki”

Głównym wątkiem w powieści Domańskiej „Historia żółtej ciżemki” są losy głównego bohatera – Wawrzka Skowronka. Jako ośmioletni chłopak, którego zamiłowaniem jest dłubanie kozikiem w drewnie przez przypadek opuszcza rodzinną wieś – Porębę i gubi się w okolicznej puszczy. Po jakimś czasie trafia do miasteczka, gdzie usiłuje znaleźć nocleg. W nocy dostrzega napotkanego wcześniej pielgrzyma, który okrada... więcej



Kompozycja i narracja „Historii żółtej ciżemki”

Powieść „Historia żółtej ciżemki” ma kompozycję zamkniętą. Przedstawia ona historię wiejskiego dziecka, które przez przypadek trafia do Krakowa i dzięki pomocy wybitnych postaci zostaje uczniem Wita Stwosza. Dzięki talentowi i pracowitości staje się prawą ręką mistrza i uczestniczy w pracach nad ołtarzem mariackim. Powieść rozpoczyna poakcja - narratorka przywołuje sprawozdanie z raportu konserwatorów z XIX wieku,... więcej



Przeszłość w „Historii żółtej ciżemki”

W utworze mamy do czynienia zarówno z postaciami, jak i wydarzeniami historycznymi, a także próbą ukazania średniowiecznego społeczeństwa polskiego – podziałów stanowych, zwyczajów oraz codziennych zajęć obywateli jagiellońskiej Polski. W pierwszej części utworu narratorka wspomina bitwę pod Warną, która rozegrała się 10 listopada 1444 roku, podczas której zginął król Władysław Warneńczyk. Opowiada o niej organista... więcej



Znaczenie tytułu „Historia żółtej ciżemki”

Tytuł powieści Antoniny Domańskiej dla nieznającego staropolskich słów może się wydawać nieczytelny lub zagadkowy. Dawniej ciżemka to mała ciżma czyli rodzaj buta o wydłużonych noskach, które były noszone w wieku w średniowiecznej Europie. Buty te były płytkie z krótką cholewką sięgającą maksymalnie kostki. Podeszwę miały płaską, bez obcasa. Tytuł powieści zapowiada więc ukazanie historii żółtego buta. Słowo „historia”... więcej



Zwyczaje ukazane w „Historii żółtej ciżemki”

W powieści ukazane zostały niektóre obyczaje i tradycje kultywowane w Polsce w XV wieku. Poprzez ukazanie szerokiej panoramy polskiego społeczeństwa – od chłopów, poprzez mieszczan, aż do królewskiego dworu – autorka prezentuje bogaty wachlarz zwyczajów staropolskich. Przedstawia zarówno przesądy, powiedzenia, do których odwoływano się na co dzień, jak i wyjątkowe uroczystości, jak na przykład poświęcenie ołtarza w kościele... więcej



Język „Historii żółtej ciżemki”

Jedną z ważniejszych warstw utworu jest bogaty język, jaki zastosowała Antonina Domańska. Wielogłosowość, liczne stylizacje powodują, że w pełni oddaje on klimat średniowieczny, przenosi nas w odległe wieki średnie. Przede wszystkim autorka używa słownictwa staropolskiego i gwarowego. Przykładowo: „garnek z jagłami” to garnek z kaszą jaglaną, popularnym daniem w ówczesnej Polsce, „miesiąc” to staropolskie... więcej